disgrace / in ongenade

De Zuid-Afrikaanse schrijver John Maxwell Coetzee won in in 1999 met `disgrace’ de Booker-Mcconnell prijs, en in 2003 kreeg hij de Nobelprijs voor de literatuur voor zijn gehele ouvre.

Disgrace is nu verfilmd met John Malkovich in de hoofdrol als professor Lurie en een sterk acterende Jessica Haines als diens dochter Lucy. Disgrace vertelt het verhaal van de ondergang van een professor literatuur aan de universiteit van Kaapstad, die in opspraak raakt door een kortstondige affaire met een leerlinge en zich vervolgens terugtrekt op het platteland, waar zijn dochter Lucy zich staande probeert te houden tussen de zwarte bevolking. De relatie tussen vader en dochter is behoorlijk getroubleerd. Lurie is sowieso niet sterk in relaties, hij gebruikt vrouwen meer voor zijn eigen gewin, maar dat was al duidelijk. Als Lucy verkracht wordt door drie zwarte jongens worden de tegenstellingen op scherp gezet. Lurie wil zijn dochter dwingen om aangifte te doen, maar zij begrijpt dat zij in deze omgeving alleen kan overleven door zich aan te passen aan de sociale normen van de mensen onder wie zij woont. Bovendien lijkt zij te worden gekweld door een blank schuldgevoel over de wat `haar mensen’ de zwarte bevolking hebben aangedaan onder de Apartheid. De wereldvreemde romanticus Lurie, die zelf boter op zijn hoofd heeft, krijgt pas tegen het einde van het verhaal een beetje door hoe de verhoudingen in Zuid-Afrika zijn veranderd.

De film is een authentiek en indringend werk, dat recht doet aan het boek en daar overigens nog iets aan toevoegt door de prachtige fotografie van het Zuid-Afrikaanse landschap. Ik ben het niet eens met sommige recensenten die beweren dat de film minder diepgang heeft, of minder groots van opzet is, dan het boek. Een boek en film zijn verschillende media, en waar Coetzee in het boek met taalkundige constructies en zorgvuldige formuleringen de symbolische samenhang oproept tussen het verhaal van Lurie en zijn dochter enerzijds en de geschiedenis van Afrika anderzijds, heeft de film niet meer nodig dan een paar beelden. Bijvoorbeeld het slot, waar de camera langzaam uitzoemt van het in vervallen staat verkerende huis van Lucy (het enig wat zij van het hele landgoed nog bezit) en we het nieuwe, sprankelend witte huis van haar zwarte buurman Petrus zien verschijnen. Het centrum van de macht is (niet zonder geweld) verschoven van de blanke grondbezitters naar de zwarte voormalig slachtoffers. De rollen zijn omgekeerd, maar de wreedheid is niet verdwenen.

En aan het eind schikt ook Lurie zich in dat lot.

Ramses

God, hij kan het nog.
Ondanks alles kan hij het nog.
Je raken.

Hij ontroert.
Via de gebroken vensters in de seniele kop op mijn tv-scherm kijk ik naar wie hij ooit was en in zekere zin altijd is gebleven.

Het is stil. Het is stil in Amsterdam.
De woorden zijn hetzelfde als toen.
Maar de kracht is er niet meer.
Godzijdank, want wat is dit mooi.

De kracht van de jeugd is bedrieglijk. Het is een illusie, een leugen; het dient maar één doel: verbergen, maskeren wie je werkelijk bent.
Een mens wordt pas echt mens wanneer hij kapot is gemaakt, onaanzienlijk geworden, ontsluierd, ontluisterd.

Het is stil in Amsterdam.
Hij zingt het lied van zijn leven;
geschreven toen hij nog geen idee had.
Hij kijkt omhoog, naar waar de blauwe lucht is,
en huilt mijn tranen.

Het is stil in Amsterdam,
en ik kom hem tegen, hier, nu: de mens.

(overgenomen van mijn nieuwe literaire weblog apenstaartjes)

laat ons bidden

De Amerikaanse supergroep Monsters of Folk, bestaande uit de grootheden Jim James (My Morning Jacket), Conor Oberst (Bright Eyes), Mike Bogis en Matthew Ward, werd door Rolling Stone al de hemel in geprezen voor hun prachtige debuutplaat (wat is debuut in dezen). En inderdaad, het is een juweeltje, niet in het minst om het eerste nummer, Dear God, wat een ontroerend en integer gebed is richting een God waarvan we niet altijd alles begrijpen; een soort moderne psalm eigenlijk:

Dear God

Dear god, I’m trying hard to reach you
Dear god, I see your face in all I do
Sometimes it’s so hard to believe in
Good god I know you have your reasons

Dear god I see you move the mountains
Dear god I see you moving trees
Sometimes it’s nothing to believe in
Sometimes it’s everything I see

Well I’ve been thinking about,
And I’ve been breaking it down without an answer
I know I’m thinking aloud but if your love’s still around
why do we suffer?
Why do we suffer?

Dear god, I wish that I could touch you
How strange sometimes I feel I almost do
And then I’m back behind the glass again
Oh god what keeps you out it keeps me in

Well I’ve been thinking about,
And I’ve been breaking down without an answer
I know I’m thinking aloud but if your love’s still around
why do we suffer?
Why do we suffer?

vrome gebeden

“Papa, wil je eraan denken dat je vandaag op me let?”

“Papa, is er vanavond wel genoeg te eten?”

“Papa, bedankt voor deze boterham.”

“Papa, bedankt dat je er vandaag weer voor me bent.”

Stel, je kind zou iedere dag dit soort dingen tegen je zeggen, hoe zou je dat vinden? Ik denk dat de meeste ouders er toch wel een ongemakkelijk gevoel bij zouden krijgen. Maar, het gekke is, heel vaak gaan we wel zo om met God. Hoe vaak bidden we niet dit soort dingen: Heer, bescherm mij vandaag; Heer, geef mij dit of geef mij dat, dank U voor het eten, dank U dat U er bent. Vreemd eigenlijk, niet waar?

Lees Verder…

wel of niet prikken?

Wat me opvalt aan alle aandacht voor de Mexicaanse griep en de massale vaccinatie die in Nederland is begonnen, is de eenzijdigheid van de discussie. Enerzijds circuleren op internet de wildste verhalen met ongefundeerde kritiek en complottheoriën, anderzijds lijken de reguliere media onverdeeld positief over de campagne. Dat is niet terecht. Deze week, in de speciale griepuitzending van EenVandaag, ook weer: met veel tamtam wordt de nadruk gelegd op het feit dat er veel kritiek is op de inentingen, maar puntje bij paaltje komen in de uitzending alleen maar deskundigen aan het woord die de noodzaak van de vaccinaties benadrukken en wordt de kritiek zijdelings afgedaan als zou het alleen maar wilde geruchten op het internet betreffen. Zo werd deze uitzending een onversneden reclameboodschap voor de vaccinatie en daarmee een journalistiek slecht product.

Er zijn wel degelijk serieuze tegengeluiden en die moeten niet onder het vloerkleed worden geschoven. Wederom wekt de algemene tendens de indruk dat wie kritisch is niet goed bij zijn hoofd of naïef is. Ik zou het willen omdraaien: wie zomaar, zonder erbij na te denken zijn kind laat inenten, die is naïef..

Lees Verder…

Corpus Christi – Jezus voor de homo’s

In Amerika is een toneelstuk opgevoerd in de Church of the Foothills (Santa Ana) waarin Jezus wordt afgebeeld als homoseksuele man. Het stuk is controversieel en leidde uiteraard tot hevige protesten van orthodox christelijke zijde; de kerk kreeg zelfs in grote hoeveelheden hatemail toegestuurd.

Naast alle kritiek kreeg de kerk ook een email van een plaatselijk stel wiens zoon homoseksueel is en die de kerk bedankte dat ze deze show in hun kerk hadden toegelaten.

“That’s why we’re doing this,” zegt voorganger Michael Holland, “for all those families out there who don’t feel accepted. The Bible does not condemn homosexuality as an orientation, it condemns certain homoerotic acts which had nothing to do with people being in love, like we’re doing today.”

Een van de demonstranten buiten de kerk had een heel ander commentaar: “Depicting Jesus as gay, he said, “is the biggest disgrace there is.”

Toen vroeg Jezus aan zijn discipelen:
“zeg mij, wie van dezen heeft zijn homoseksuele broeders en zusters het meeste lief?”

Amsterdam weert christelijke organisaties?

Gisteravond veel ophef in netwerk over de motie van de Amsterdamse VVD, aangenomen door de Gemeenteraad, dat de gemeente niet meer wil samenwerken met hulpverleningsinstellingen die alleen mensen aannemen van één religieuze of levensbeschouwelijke achtergrond. Vooral christelijke organisaties dringen zich voor de camera om, met een beroep op de joods-christelijke wortels van onze samenleving, dit duivelse besluit te weerspreken. Ook Christen-Unie voorman Arie Slob doet een duit in het zakje, en de verontwaardigde reacties op christelijke internet-fora zijn niet van de lucht.

Het komt allemaal erg benepen over, moet ik zeggen. Ik schreef eerder al eens over de naïeve houding van christelijke organisaties ten opzichte van de `seculiere’ maatschappij in verband met de affaire met Youth for Christ in de Baarsjes (ook Amsterdam).

Een aantal gedachten die bij me opkomen:

Lees Verder…

Antichrist – zijn er grenzen aan de kunst?

Antichrist. Zo heet De nieuwste film van shock-goeroe en beroepsijdeltuit Lars Von Trier. Ik was niet erg verbaasd over de ophef die deze film teweeg brengt. De film staat bol van de expliciete seks en het extreme geweld. Hoewel niet zo erg als horrorfilms als Saw, maar omdat het verweven is met religieuze symboliek komt het harder aan, zeker bij de gelovige mens. Von Trier zelf trekt zich niets aan van alle kritiek, het streelt zijn ijdelheid alleen maar, maar zegt ondertussen wel een boodschap te hebben met de film.

Lees Verder…

a gathering and emerging questions

Gisteravond hadden we ongeveer 20 emerging people in huis (sommigen letterlijk emerging, want er waren ook een aantal kinderen bij). Het was wat mij betreft een geslaagde avond, redelijk divers publiek, lekker eten, gezellig en opbouwend. We hebben afgesproken het komend jaar regelmatig dit soort bijeenkomsten te gaan organiseren.

Daarnaast had ik ook een paar punten/vragen aangestipt waar we wat over hebben doorgepraat. Ik deel ze hier nog eens voor de geïnteresseerde.

Lees Verder…

demoniseren

Sinds Pim Fortuyn wordt het woord `demoniseren’ te pas en te onpas gebruikt door controversiële politici om kritiek tegen hun eigen dubieuze ideeën te ontkrachten. Zo ook Geert Wilders.

Wilders claimt een groot voorstander van de vrijheid van meningsuiting te zijn, maar is kennelijk zelf niet in staat kritische opmerkingen van anderen over hem en zijn partij te relativeren. Herman van Veen waarschuwde afgelopen maandag voor de PVV. Hij wees daarbij onder andere op de ondemocratische structuur van de partij en maakte een vergelijking met de NSB, die op een vergelijkbare manier was georganiseerd. Daarmee heeft van Veen helemaal niets vreemds gezegd. Toch voelt het enige lid van de PVV zich in zijn wiek geraakt. Eerder wondt hij zich al op over Pechtold, die de PVV extreem rechts noemde (een iets gewaagder opmerking, maar ook niet geheel uit de lucht gegrepen), Van der Laan die de partij een gevaar noemde voor de Nederlandse samenleving en over de drie wetenschappers die onderzoek deden naar radicalisering en in hun rapport een zinnetje aan de Partij voor de Vrijheid hebben geweid.

De reactie van Wilders, die zelf steeds op alle mogelijke manieren de publiciteit zoekt en zowat iedere dag wel tegen een of ander scheenbeen trapt, is de typische reactie van een narcist.

Lees Verder…