bijbels leiderschap

Verdergaand met onze zoektocht naar de essentie van de Kerk en reagerend op opmerkingen wil ik in de komende artikelen aandacht besteden aan het leiderschap binnen de Gemeente.

Bertuel Smit schreef in een reactie op `rebellie?’:

“…Ik ben absoluut geen voorstander van kerken waar mensen dom worden gehouden en in de greep zijn van mensenvrees/ manipulatue ect ect, maar geloof wel ik leiderschap en onderwerping in de kerk. Ik wil niet met bijbelteksten gaan smijten want zo kunnen we heel lang door gaan maar hoe zie jij teksten als deze dan:Gehoorzaam uw leiders en schik u naar hen, want zij waken over uw leven en zullen daarvan ook rekenschap moeten afleggen. Zorg ervoor dat zij hun taak met vreugde kunnen vervullen, zodat ze geen reden tot klagen hebben: dat zou u zeker niet ten goede komen.(Hebr13:17)Erken omwille van de Heer het gezag van de bestuurders die door de mensen zijn aangesteld: van de keizer, de hoogste autoriteit, (nbg zegt onderwerpt u aan) 1 petr 2:13En u, jongeren, moet van uw kant het gezag van de oudsten erkennen. Overigens, in de omgang met elkaar moet ieder van u altijd de minste willen zijn, want God keert zich tegen hoogmoedigen, maar aan nederigen schenkt hij zijn genade. (ngb zegt weer onderwerpt u aan)…”

Bertuel, ik zal deze teksten, en andere, uitgebreid behandelen in de komende artikelen, en aantonen hoe deze teksten overwegend verkeerd uitgelegd worden en daardoor misbruikt worden om macht en posities te verdedigen. Ook zal ik vanuit de bijbel beschrijven hoe het dan wel moet. Ik geloof wel in gezag en gehoorzaamheid, maar dan vanuit het juiste perspectief gezien.

Om te beginnen geef ik in grote lijnen het kader aan.

 

De hiërarchische leiderschapsstructuur die in onze kerken gemeengoed is komt voort uit een positionele denkwijze. Deze opvatting wijst autoriteit en gezag toe op basis van posities die vervuld moeten worden; objectieve taakomschrijvingen die uitgevoerd moeten worden; titels om mee te pronken; rangordes die beklommen kunnen worden.
Wie zo denkt maakt zich bezorgd over duidelijke, expliciete leiderschapsstructuren. Termen als `voorganger’, `profeet’, `ouderling’, `bisschop’, `dominee’ etc. zijn titels die zulke kerkelijke ambten vertegenwoordigen. Dergelijke ambten zijn een sociologische positie die door een groep wordt gedefinieerd. Het heeft een realiteit die losstaat van de persoon die het ambt vervult en van wat die persoon in het ambt onderneemt. Bescherming en veiligheid wordt gezocht in deze hiërarchische gezagsstructuren (het idee van `bedekking’).

Tegenover deze (wereldse) denkwijze staat het bijbelse (nieuwtestamentische) idee van leiderschap dat geworteld is in een functionele denkwijze. Het Lichaam van Christus functioneert als een organisme met maar één hoofd (Christus). Binnen het lichaam is geen sprake van bijzondere posities, vaste structuren en rangordes. Het is op een natuurlijke wijze vanuit het Hoofd georganiseerd en daaruit komt wederzijdse bediening voort. Bescherming en veiligheid wordt gevonden in het Hoofd zelf en in hoe Hij door zijn Geest de Gemeente leidt.
Leiderschap heeft in deze visie veel meer gelijkenis met het beeld van een herder of dat van een vader/moeder. Zie ook in dit verband de artikelen op de weblog van Matthijs Vlaardingerbroek.

Jezus wijst het wereldse, hiërarchische idee van leiderschap scherp af:
“Jezus riep hen bij zich en zei: ‘Jullie weten dat heersers hun volken onderdrukken en dat leiders hun macht misbruiken. Zo zal het bij jullie niet mogen gaan. Wie van jullie de belangrijkste wil zijn, zal de anderen moeten dienen, en wie van jullie de eerste wil zijn, zal jullie dienaar moeten zijn – zoals de Mensenzoon niet gekomen is om gediend te worden, maar om te dienen en zijn leven te geven als losgeld voor velen.’” – Mat. 20: 25-28

In tegenstelling hiermee geeft Jezus ook het Goddelijke model aan:
“Jullie moeten je niet rabbi laten noemen, want jullie hebben maar één meester, en jullie zijn elkaars broeders en zusters. En noem niemand op aarde vader, want jullie hebben maar één vader, de Vader in de hemel. Laat je ook niet leraar noemen, want jullie hebben maar één leraar, de messias. De belangrijkste onder jullie zal jullie dienaar zijn. Wie zichzelf verhoogt zal worden vernederd, en wie zichzelf vernedert zal worden verhoogd.” – Mat. 23:8-12

In de vroege Kerk hadden alle christenen deel aan het gemeenschappelijke leiderschap. Elk lid leidde door de uitoefening van zijn/haar geestelijke gave. Sturing en besluitvorming kwamen vanuit de hele Kerk en besluiten werden bij consensus genomen. De oudsten hielden toezicht in de Gemeente, zij waren a.h.w. geestelijke vaders en moeders, geen leiders die over de anderen besluiten namen. Ook waren er de apostelen, maar ook zij hadden geen officiële titel. Als er in het nieuwe testament geschreven wordt over apostelen, oudsten, opzieners, diakenen, etc. gebeurd dit altijd in functioneel taalgebruik (werkwoorden) niet in positioneel taalgebruik (zelfstandig naamwoorden).

Conclusie: er zijn binnen de Gemeente verschillende functies, waaronder leiderschap, maar er zijn geen officiële posities of ambten. De officiële ambten binnen de kerken van vandaag de dag brengen vaak allerlei misstanden met zich mee, zoals machtsmisbruik, financiële uitbuiting, seksuele zonden, etc. Dit soort zaken komen altijd voort wanneer mensen een machtspositie krijgen toebedeeld, want een mens is hiervoor niet gemaakt. Zeker binnen de Gemeente hoort dit niet voor te komen. Jezus Christus zelf is het Hoofd van zijn Gemeente, de gelovigen zijn allen gelijk en onderworpen aan Hem, niemand mag over een ander heerschappij uitvoeren. Juist in dat principe is de veiligheid en bescherming van de Kerk gewaarborgd.

Natuurlijk zijn er nogal wat tegenwerpingen tegen deze visie, die vaak ook vanuit de bijbel worden beargumenteerd. In de volgende artikelen zal ik al deze tegenwerpingen behandelen en stuk voor stuk vanuit de bijbel weerleggen.

lees ook het boek `onder wiens gezag?’ van Frank Viola over dit onderwerp

3 Reacties

Sorry, Reacties plaatsen is nu niet mogelijk

RSS met reacties