Door de jaren heen hebben de orthodoxe en evangelische kerken altijd meer gewicht toegekend aan de geschriften van Paulus dan aan de evangeliën. Vooral de eerste acht hoofdstukken van Romeinen werden normatief en werden als het ware de blauwdruk van `het evangelie’, waarbij de werkelijke evangeliën gereduceerd werden tot illustraties bij dit evangelie. Dit denken is terug te voeren op met name Augustinus en Luther, die sterk redeneerden vanuit de tegenstelling `wet tegenover genade’. Men verzette zich enerzijds tegen Pelagius (die de erfzonde ontkende) en anderzijds de RK-kerk en het humanisme. Hierdoor ging men de wet als iets negatiefs zien en als tegengesteld aan de genade. Een belangrijke misvatting in dit denken is dat het jodendom wettisch van karakter zou zijn. Deze gedachtegang is begrijpelijk vanuit de toenmalige historische context, maar doet geen recht aan het evangelie.Na E.P. Sanders (1977, `Paul and Palestinian Judaism’) gingen veel theologen hier anders tegen aan kijken. Sanders toonde aan dat de hoofdstroom van het judaïsme uit de eerste eeuw is te typeren als verbondsnominisme.
Het patroon van het verbondsnominisme verloopt als volgt:
1. God heeft Israël uitgekozen
2. Hij heeft hen de wet gegeven
3. God belooft trouw aan het verbond
4. Israël moet de wet gehoorzamen
5. God beloont gehoorzaamheid en straft overtreding, maar
6. De wet voorziet in middelen tot verzoening
7. Verzoening leidt tot bekrachtiging van het verbond
8. Allen die op deze manier in het verbond blijven behoren tot de groep die wordt gered
1. God heeft Israël uitgekozen
2. Hij heeft hen de wet gegeven
3. God belooft trouw aan het verbond
4. Israël moet de wet gehoorzamen
5. God beloont gehoorzaamheid en straft overtreding, maar
6. De wet voorziet in middelen tot verzoening
7. Verzoening leidt tot bekrachtiging van het verbond
8. Allen die op deze manier in het verbond blijven behoren tot de groep die wordt gered
De joden zien hun verkiezing en redding dus als het resultaat van Gods genade en niet als het gevolg van menselijke prestaties. Als dit het geloof van de Joden was in Jezus’dagen, dan is er nooit sprake geweest van een antithese tussen wet en genade. En dat kan maar drie dingen betekenen:
a) Paulus heeft er niets van begrepen , of:
b) Paulus verzet zich niet tegen het jodendom, maar alleen tegen een bepaalde extreme groepering daarbinnen, of:
c) Wij hebben Paulus consequent verkeerd gelezen
a) Paulus heeft er niets van begrepen , of:
b) Paulus verzet zich niet tegen het jodendom, maar alleen tegen een bepaalde extreme groepering daarbinnen, of:
c) Wij hebben Paulus consequent verkeerd gelezen
Bescheidenheid noopt ons te zeggen dat het laatste het meest waarschijnlijke is, en daar zijn de meeste onderzoekers het ook over eens. Om Paulus’ brieven goed te kunnen begrijpen zullen we zijn geschriften opnieuw tegen het licht van het grote verhaal van God met de wereld en met Israël moeten houden.
Lees verder over dit onderwerp in dit essay van N.T. Wright.
Lees verder over dit onderwerp in dit essay van N.T. Wright.
“U kent de huidige tijd: het moment is gekomen waarop u uit de slaap moet ontwaken, want de redding is ons meer nabij dan toen we tot geloof kwamen. De nacht loopt ten einde, de dag nadert al.”
(Rom. 13:11-12)
7 Reacties
Sorry, Reacties plaatsen is nu niet mogelijk
interessante artikelen, peter!
ik ken de standpunten van wright, dunn, sanders etc en vind dat er veel voor te zeggen is, echter, ik vind ok dat we enige voorzichtigheid moeten betrachten
het lijkt mij juist bescheiden om 2000 jaar kerkgeschiedenis en bijbelinterpretatie niet te snel terzijde te schuiven. de indruk wekken dat zij het 2000 jaar erg mis gehad hebben en wij nu de heldere lichten zijn die het helemaal anders zien stuit mij wat tegen de borst. hoe kijk jij daar tegenaan?
gr, daniel de w
Daniel,
dank voor je reactie. het is zeker niet mijn bedoeling, en als je Wright en co. goed leest dan bepleiten zij dat zeker ook niet, om 2000 jaar kerkgeschiedenis met het badwater weg te gooien, integendeel. Ik denk juist, dat de afgelopen 100/200 jaar sprake is geweest van een zeer eenzijdige benadering (oiv de verlichting en het modernisme), een versmalling tov de rijkdom van de kerkgeschiedenis.
De lijn van b.v. Wright is ook niet om alles wat we over Paulus al weten als onwaarheid terzijde te schuiven.
Het belangrijkste punt waar het om draait is dat we de boodschap van Jezus en de boodschap van Paulus de laatste eeuwen vooral hebben bekeken vanuit het perspectief van de individuele bekering. Wat we nu moeten doen is dat verhaal (opnieuw) in het grotere perspectief plaatsen van het verhaal van God met de wereld. Je krijgt dan niet zozeer een heel andere leer, maar vooral een ander perspectief. Dit lijkt misschien heel radicaal en schokkend, maar is het eigenlijk alleen vanuit een modernistisch perspectief gezien.
groet,
peTer
en toch…
wil het er bij mij niet in dat dit een ‘versmalling’ van de laatste 100/200 jaar is, ik vind dat net iets te makkelijk gesteld
je noemt zelf ok augustinus al, is toch echt wat eerder
het zou wellicht interessant zijn om eens goed de kerkvaders onder de loep te nemen
sowieso interessant voor de emerging church, gebeurt ook al
zie bijv. ook http://www.deepchurch.org.uk
ik chargeer natuurlijk een beetje. Als je het hebt over Augustinus, dan heb je het over een kerkvader van formaat, iemand die je niet zomaar even terzijde schuift. Maar ook Augustinus had niet het hele plaatje (net als wij trouwens).
Overigens vind ik het niet aanmatigend om te stellen dat wij vandaag de dag verdergaand inzicht hebben in bepaalde zaken dan toendertijd. Dat is in lijn met de bijbel, die aangeeft dat de HG ons in de waarheid leidt en dat de kennis zal toenemen naarmate het einde dichterbij komt.
Waar ik in het verleden ook wel eens een fase heb gehad van afzetten tegen en niet waarderen van, durf ik nu wel te zeggen dat ik een stuk evenwichter tegen de dingen aankijk. Maar goed, je moet het beeste wel bij het naampje noemen, en om aan te geven waar we nu naar toe zouden moeten gaan (voor zover we dat vanuit ons punt in de tijd kunnen zien) moet je ook benoemen waar we van weg moeten. Ik denk dat velen binnen EC heel evenwichtig en respectvol met de kerkgeschiedenis omgaan, en juist dat is een pré boven vele andere (vluchtige) vernieuwingsbewegingen.
dat laatste is zeker waar!
daniel
@ Daniel
Ik denk dat we inderdaad bescheiden moeten zijn en niet opeens moeten zeggen: we weten het nu opeens veel beter.
Toch is er een ontwikkeling die ons nu meer informatie geeft dan wat we de laatste 1800 jaar voor handen hadden. Sanders is voor het eerst gebruik gaan maken van de de dode zee rollen en de rabijnse traditie uit de eerste eeuwen.
Het christendom
a) had deze documenten niet of
b) maakte er geen gebruik van
Augustinus en Luther hebben Paulus vooral geïnterpreteerd vanuit hun strijd met resp. Pelagius en Erasmus. Prima natuurlijk, maar eenzijdig.
Sanders en in zijn kielzog Wright en Dunn hebben wel degelijk nieuwe informatie.
De interpretatie van die informatie is een heel ander verhaal. In hoeverre moeten we onze blik op Paulus bijstellen? Volgens mij mag het wel! Het is zelfs orthodox en bijbelgetrouw om een “New Perspective” te hebben als dit is gebaseerd op meer en nieuwe informatie.
Voor mij is de meest belangrijke interpetatie van de NPP: Paulus heeft het niet over de redding van de mens maar over de vraag: op welke gronden in de kerk een eenheid? De eenheid voor zowel jood als griek berust op de ene messias/christus.
En dat geeft weer veel dynamiet voor onze kerkvisie!
Dank voor je aanvulling Johan. Ik heb laats ook nog eens een preek van Wright beluistert (wat een geweldige bron aan informatie op zijn site!), en de NPP geeft inderdaad ook een hele nieuwe visie op de verhoudingen tussen Kerk en Israël. In dat opzicht is Paulus ook vaak heel verkeerd begrepen. De NPP biedt een nieuwe perspectief voor ons tav onze houding tov het Joodse volk.