gekweld – Chuck Palahniuk

Chuck Palahniuk: voor de meesten waarschijnlijk een onbekende naam. Maar wie van bijzondere grensverleggende films houdt kent de verfilming van zijn al even indrukwekkende als onsmakelijke `Fight Club’ waarschijnlijk wel. Toen dat boek, en later de film, uitkwam was er veel ophef over. Sommigen typeerden het als een meesterwerk (iets overdreven) of een scherpe weergave van de tijdgeest (dat klopt wel), anderen vonden het verhaal opruiend, smakeloos (klopt ook wel) of zelfs gevaarlijk (weer schromelijk overdreven).

In de VS heeft Palahniuk – volgens de cover van zijn nieuwste `Gekweld’ (oorspronkelijke titel `Haunted’) – een cultstatus als bestsellerauteur (is dat geen contradictio interminis?). `Gekweld’ is eigenlijk een verzameling bizarre 21^ste eeuwse horrorverhalen, bijeengehouden door een slap plot over een (te grote) groep aankomende schrijvers die zich drie maanden laten opsluiten in een verlaten theater om hun meesterwerk te schrijven. Wat mij betreft had het beter als verhalenbundel uitgebracht kunnen worden, hoewel ook weer niet alle verhalen even sterk zijn.

Maar een verhalenbundel ligt niet zo goed in de markt als een roman, en de naam van Palahniuk in combinatie met zijn misselijkmakend shokkerende verzinsels en ongepolijste stijl zouden er wel voor moeten zorgen dat het boek als zoete broodjes over de toonbank zou gaan. Of toch niet? Waarom heeft uitgeverij de Geus anders besloten het boek een aantal weken voor de release in grote oplage als goedkope pocketeditie (€3,-) uit te brengen? De actie wordt triomfantelijk aangekondigd als uniek voor Nederland – dit is de wereld op z’n kop! – maar wat zijn de werkelijke drijfveren van de uitgever? Bang dat het boek een flop wordt? Is het een uitgekookte stunt om het boek meteen de bestseller-lijstjes in te slingeren nog voor het officieel uit is? Ik denk het laatste, en dat is meteen een grote zorg. Wat als elke uitgever dit gaat doen? Het is nu al moeilijk om als beginnend schrijver (hoe goed je ook bent) nog aan de bak te komen tussen alle gehypte releases van goedverkopende maar middelmatige schrijvers; als straks alle boekwinkels vol liggen met massa’s goedkope pockets van gevestigde namen (om de verkoop te `boosten’), wie ziet dat kleine rijtje nieuwkomers dan nog liggen? Zo wordt Palahniuk, terwijl hij even niet oplet, zelf gebruikt als horror-element binnen de schijverswereld.

 

Terug naar het boek. Waarom zou je als keurige christen zo’n onsmakelijk en weerzinwekkend boek eigenlijk lezen? Is het niet een vorm van zelfkwelling, is het zelfs niet zondig om dergelijk verderfelijke lectuur te lezen?

Ik denk: ja en nee. Het is misschien zonde van je tijd, omdat het niet erg opbouwend is. Palahniuk’s wereld is zwartgallig, triest en zinloos. Maar is dat niet (weliswaar uitvergroot) de wereld waar wij in leven? Palahniuk zal ook wel enigszins uit zijn eigen leven geput hebben voor inspiratie (de man heeft in zijn persoonlijk leven ook een aantal aan horror grenzende ervaringen meegemaakt).

Naar mijn idee is zwartgallige, naargeestige en duistere lectuur duizend maal minder schadelijk dan de oneindige stroom aan cosmetische hollywood-sprookjes die dag in dag uit over ons wordt uitgestort, want het eerste schud je wakker terwijl het tweede je in slaap sust.

Waarom proberen (evangelische) christenen zo vaak krampachtig een romantisch en naïef wereldbeeld erop na te houden en gaan we voorbij aan de duistere kanten van het menselijk bestaan? Durven wij die kant van de wereld, die kant van onszelf, niet onder ogen te zien? Juist wij zouden toch beter moeten weten? Is de horror (de ellende) vaak niet de eerste stap naar bekering en verlossing?

 

 

 

7 Reacties

RSS met reacties TrackBack identificatie URI