Maatschappelijke onrust en tweedeling in Nederland

turkse vlaggen erasmusbrug rotterdam erdogan akp coup feyenoord hooligans rellen vlaggen maatschappelijke onrust

Er is de laatste decennia sprake van een toenemende maatschappelijke onrust/onvrede die zich de laatste paar jaar extreem aan het verharden is. Bevolkingsgroepen komen hoe langer hoe meer tegen over elkaar te staan, polarisatie is aan de orde van de dag, eenheid is ver te zoeken, aan onze nationale identiteit wordt hardop getwijfeld. Daar komen nog eens slechte economische omstandigheden, keiharde bezuinigingen en globale crises bij. Wat te doen?

De omstandigheden doen ernstig denken aan de periode in Duitsland voor de Tweede Wereldoorlog (hoewel het toen denk ik toch nog iets erger was). De opkomst van Hitler was rechtstreeks terug te voeren op die maatschappelijke omstandigheden, het gebrek aan gemeenschappelijke identiteit en het slappe beleid van de toenmalige politieke elite. De overeenkomsten met de huidige tijd in Nederland zijn opvallend, en het mag dan ook niet verwonderen dat extreem-rechtse sentimenten hoogtij voeren en dat een figuur als Wilders meer en meer invloed krijgt.

hindenburg hitler rutte wilders elite opkomst leiders politiek falend beleid salonfahig macht

Toch kun je ook niet zomaar de lijn doortrekken van Hitler naar Wilders. Wel is het zaak op onze hoede te zijn en niet dezelfde historische fouten te maken. Je hoort vaak de vergelijking gemaakt worden tussen hoe Hitler alle schuld op de joden projecteerde en hoe bv Wilders de moslims wegzet. Men waarschuwt dan voor een nieuwe holocaust, waar dit keer de moslims slachtoffer van zullen worden. Voor een deel klopt dit wel, veel moslims in Nederland zetten zich namelijk in voor onze samenleving, hebben hun plek gevonden en vormen in geen enkel opzicht een bedreiging voor onze samenleving. Een deel doet dat echter wel, en dat is het grote verschil. Of het nu geloofsgerelateerd is (islamisme, moslimterrorisme), met cultuur en afkomst te maken heeft (eerwraak, Turks nationalisme in Nederland), of gewoon met gedragsproblemen en een falende opvoeding (treitervloggers uit Zaandam), er gaan dingen heel erg mis in bepaalde bevolkingsgroepen.

hitlergroet protest azc neonazi opkomst extreem rechts onverdraagzaamheid xenofobie racisme vluchtelingen

In andere trouwens ook. Laten we de (overwegend autochtone) hooligans niet vergeten, de varkenskophangers en AZC-bestormers, gymnasiasten die zich net zo misdragen als onze Zaanse treitervloggertjes (maar daar heel anders op worden aangesproken). Opvallend is dat de extremisten aan beide zeiden van het spectrum elkaar versterken (Wilders is feitelijk een blonde versie van Erdogan of een geïnverteerde IS-strijder), dat de huidige politieke leiders (Rutte voorop) niet in staat zijn de onrusten te beteugelen maar juist olie op het vuur gooien (pleur op, het falende vluchtelingenbeleid), en dat de linkse elite op haar beurt niets beters kan bedenken dan op te roepen tot liefde en verdraagzaamheid (Ieder1).

Willen we de komende jaren beter uit de diverse crisissen komen dan moeten we denk ik een aantal zaken in acht nemen:

– ons niet laten leiden door angst
– de problemen niet ontkennen maar onder ogen zien en confronteren
– we hebben leiders nodig met visie, die weten waar ze voor staan en van aanpakken weten
– iedereen met een Nederlands paspoort hoort erbij, niemand uitgezonderd. Vanuit inclusiviteit moeten we met elkaar het (soms) lastige gesprek aangaan. mensen of groepen buitensluiten is geen optie, heropvoeden hier en daar wel.

Nederland, je bent als een kind dat van huis uit een wat onduidelijke identiteit en weinig grenzen hebt meegekregen, en nu je in de puberteit bent gekomen sla je los. Nederland, wat je nodig hebt is warmte én begrenzing. Je moet weten waar je aan toe bent, maar ook dat je er mag zijn. Bepaald gedrag kan niet door de beugel en zal consequenties hebben. Maar niemand wordt het huis uit gezet. We gaan er samen voor, het zal soms lastig en soms pijnlijk zijn. Maar we geven niet op. Whatever it takes!

Het einde van de partijpolitiek

partijpolitiek partijloze politiek democratie afschaffen een-partij experiment ondergang einde burgers referendum invloed polarisering nederland tweede kamer

Om de verdeeldheid, versnippering en polarisering in de Nederlandse politiek tegen te gaan pleit ik voor een radicale oplossing: schaf de partijpolitiek af. Klinkt misschien bizar, maar het is meer dan een wild idee, heeft historische gronden en zou echt kunnen werken.

In tegenstelling tot veel andere landen is in de Nederlandse grondwet nooit iets over een partijenstelsel vastgelegd. Dit is dus niet fundamenteel zo vastgelegd, maar historisch gegroeid. Lees de wiki over `politieke partij’ er maar op na. Sterker: toen Thorbecke aan onze grondwet sleutelde bestonden er in Nederland helemaal geen politieke partijen. Rond 1848 was er in Nederland zelfs (tijdelijk) sprake van een spontane ongeleide politiek, als een volksbeweging. Overal kwamen mensen spontaan samen om politieke issues te bespreken, er was een brede maatschappelijke discussie gaande. Pas later hebben zich geleidelijk aan politieke partijen gevormd in Nederland. Toen ik hierover nadacht ging ik even googelen en kwam ik o.a. dit artikel tegen, wat heel mooi weergeeft hoe het er toen aan toeging. De schrijver van het artikel pleit ook voor een geen-partijenstelsel.

mijn partij partijpolitiek nederlandNederland heeft een mooie democratische traditie. Het politieke experimenteren van het begin is geleidelijk aan gekristalliseerd in een aantal partijen van eigen signatuur, en daar was niets mis mee, het maakte het politieke landschap wat overzichtelijker en politiek efficiënter. We hebben in de loop van de geschiedenis wat fusies gekend, waardoor uiteindelijk een paar grote partijen/groepen zich hebben afgetekend: liberaal, arbeiderspartij, christelijk. In feite is dit beeld al lang weer achterhaald, de secularisering en ontzuiling hebben ertoe geleid dat de identiteit van politieke partijen minder eenduidig is geworden. Daarnaast zien we de afgelopen decennia een steeds verdere versnippering, en de laatste jaren leidt dat tot extreme uitwassen, als we nog even zo doorgaan hebben we straks voor elke maatschappelijke belangengroep een eigen partij: voor dieren, voor fundamentele christenen, voor ouderen, voor jongeren, voor Turkse Nederlanders die de AK-partij steunen, en ga zo maar door. Ook maatschappelijk zien we een steeds verdergaande polarisering tussen groepen, en de huidige politiek heeft hier geen antwoord op, sterker nog: zij versterkt dit proces alleen maar.

Alternatieven zijn er in de wereld ook. Natuurlijk is een dictatuur, zoals bv in Turkije of Rusland, waarbij een persoon of kleine groep het voor het zeggen heeft en geen oppositie geduld wordt, overzichtelijk, maar even zo onwenselijk. Er zijn landen waar ze hebben geëxperimenteerd met een een-partij-stelsel, en met wisselend succes. Opvallend is dat dergelijke een-partijstelsels het vaak lang volhouden, het is een stabiel systeem. In de praktijk ligt het echter dicht tegen een dictatuur aan, of valt er mee samen. Het verschil is alleen dat de macht niet bij een persoon ligt, maar meestal komt het toch neer op een oligarchie. Ook geen erg wenselijke richting dus.

De laatste jaren zien we in Nederland zeker een behoefte aan meer democratie, minder partijpolitiek en meer rechtstreekse invloed van de burger. Het referendum is daar een goed voorbeeld van, en het succes van het burgerinitiatief dat leidde tot een referendum over Oekraïne illustratief.

partijpolitiek nederland tweede kamerWat zou er nu gebeuren als we in Nederland een gewaagd experiment zouden aangaan en alle politieke partijen zouden opheffen? Stel dat we met zijn allen zouden kiezen voor een nieuw stelsel (en grondwettelijk staat ons niets in de weg om dat te doen)? Iedere volksvertegenwoordiger moet op eigen kracht in de Tweede Kamer zien te komen, en eenmaal daar neemt diegene gewoon een stoel in beslag, net als alle andere gekozen partijloze volksvertegenwoordigers. Vertaald naar de huidige situatie zou dit betekenen dat Samsom, Wilders, Zijlstra, Van der Staaij, Kuzu, Thieme en al die anderen op persoonlijke titel en met de steun van voldoende Nederlanders om die zetel waard te zijn, in de Kamer zitten. Zij zouden samen verantwoordelijk zijn voor het ontwikkelen van een beleid waarmee dit land gediend is. Waarschijnlijk zouden we dan ook nog wat andere gezichten zien en een aantal gezichten zouden verdwijnen. Partijpolitiek is niet meer mogelijk, maar ook niet nodig. Zij zouden w.s. veel meer tijd nodig hebben dan nu om tot een goed uitgewerkt beleid te komen waarvoor voldoende draagvlak is, misschien hebben ze wel 3 jaar nodig om 1 wet te maken, maar als dat zou lukken dan zou die wet wel een paar honderd jaar mee kunnen en niet volgend jaar al weer aangepast hoeven te worden. Het lange termijndenken in de politiek zou enorm gestimuleerd worden en politici zouden worden gedwongen om veel beter naar elkaar te luisteren. Termen als `doe zelf even normaal’ of `nepparlement’ zullen in de Kamer niet meer gehoord worden. Hoogstwaarschijnlijk zou het de Nederlandse belastingbetaler nog eens een hoop geld besparen ook; er zou veel minder geld verspild worden aan zinloze prestigeprojecten, ondoordachte plannen of geldverslindende systeemwijzigingen die een paar jaar later al weer op de schop moeten.

We zouden misschien nog een stapje verder kunnen gaan, en in die Kamer webcams ophangen die 24 uur per dag alles uitzenden wat er gezegd wordt, zodat alle burgers via een internetforum kunnen reageren en meedenken. Wat een feest der democratie zou dat zijn! En referenda zouden niet meer nodig zijn, want al geïntegreerd in de dagelijkse politieke praktijk. En we hoeven ook niet bang meer te zijn dat 1 persoon of 1 populistische partij het land kaapt, dat wordt feitelijk onmogelijk gemaakt.

Misschien ben ik een dromer, maar waarom zouden we het niet proberen? Over je schaduw heen springen is niet nodig, als je geen schaduw meer hebt…

We kunnen natuurlijk ook niets doen en lijdzaam toezien hoe onze kostbare democratie langzaamaan van binnenuit wordt uitgehold, tot er niets meer over blijft.

Diagnostiek en Statistiek voor (On)gezonde Samenlevingen

mental disorders dsm psychische psychiatrische ziektebeelden diagnose categoriseren anti-psychiatrie

Ik lees op het moment het geweldige boek Identiteit van de Vlaamse psycho-analyticus Paul Verhaeghe, tevens de auteur van Liefde In Tijden Van Eenzaamheid en Het Einde Van De Psychotherapie. Enige tijd geleden las ik ook al het boek Borderline Times van de eveneens Vlaamse psychiater Dirk de Wachter. Beide auteurs kun je gemakkelijk beschuldigen van enige sympathie voor de anti-psychiatrie, een stroming die in de jaren `70 nog behoorlijk invloedrijk was maar vandaag de dag een beetje in het verdomhoekje is beland, vanwege het dominante geloof in biomedische verklaringsmodellen en de vermeende wetenschappelijkheid van bijvoorbeeld de DSM, de classificatie standaard voor psychiatrische diagnostiek.

categoriseren psychische stoornissen afwijkend norm symtoom gedrag dsm ivGelukkig komt er vandaag de dag weer steeds meer kritiek op deze modellen in het algemeen, en de DSM in het bijzonder. Het moet op zijn minst tot nadenken stemmen dat de DSM sinds zijn bestaan er voor gezorgd heeft dat zowel het aantal diagnoses als het aantal mensen met psychische stoornissen enorm is toegenomen. De tendens is ontegenzeggelijk dat psychische problemen vandaag de dag vrijwel uitsluitend nog gezien worden als een persoonlijke stoornis bij de patiënt, en er in de reguliere GGZ vrijwel geen aandacht is voor de sociale factoren die hierbij een rol spelen. Gelukkig is er de laatste jaren wel steeds meer aandacht gekomen voor het belang van het netwerk (systeem) van de patiënt, maar dat doet nog niets af aan het dominante discours: sociale factoren nemen nog nauwelijks een plek in bij het vaststellen van de diagnose zelf.

Het boek van Verhaeghe is met name ook zo interessant omdat hij een laag dieper zoekt; hij legt verbanden met de vorming van onze identiteit en het belang van het sociale discours (geheel van vaak onuitgesproken overtuigingen) daarbij. Het dominante discours van onze tijd kun je het neo-liberalisme noemen. In dit gedachtegoed wordt veel nadruk gelegd op persoonlijke ontwikkeling (zelfrealisatie) en dus maatschappelijk succes. Alles wordt afgemeten aan de mate van succes én uitgedrukt in economische eenheden. Het gaat voortduren over kostenbeheersing, efficiëntie e.d. en om die doelstellingen te kunnen bereiken worden er steeds nieuwe controlemechanismen in het leven geroepen. Aan de ene kant wordt de illusie geschapen dat ieder individu succes moet kunnen hebben (en dus betekent dat ook dat als je geen succes hebt dit alleen aan jezelf is te danken). Dit levert een enorme prestatiedruk op. Aan de andere kant wordt onze omgeving volstrekt dichtgeregeld en kapot gecontroleerd. Het streven naar autonomie wordt aan de ene kant enorm aangewakkerd en aan de andere kant meteen weer afgebroken. Dit levert een ondraaglijk gevoel van machteloosheid op.
Het is eigenlijk geen wonder dat in een dergelijke maatschappij Stress, Burnout, Depressie, Angst en Dwangneurose hun duizenden verslaan. En wat te denken van ADHD en Autisme, bijvoorbeeld? Vandaag de dag is de druk om te presteren (en daarmee ook de druk om succesvolle en goed presterende kinderen te hebben) zo onmenselijk hoog, dat het haast lijkt of ziekte en deffect nog de enige mogelijkheden zijn om hieraan niet te hoeven voldoen, zonder jezelf totaal een mislukkeling te moeten voelen.

categoriseren psychische stoornissen afwijkend norm symtoom gedragVerhaeghe legt in zijn boek ook de vinger op de zere plek bij de DSM: het boekje categoriseert afwijkingen. Mensen die dus afwijken van de maatschappelijk geaccepteerd en dominante norm worden als gek, gestoord of ziek getypeert en gecatogoriseerd in bepaalde groepen. Daarbij wordt heel vaak een cirkelredenering gevolgd om te verhullen dat het feitelijk puur symptoomgedrag is dat wordt gecategoriseerd. ADHD bijvoorbeeld bestaat uit twee belangrijke componenten symptoomgedrag: aandachtstekort en hyperactiviteit. Dit gaat dus over (symptoom)gedrag. Als je beiden hebt (of in het geval van de DSM is zelfs een van beiden als voldoende), dan heb je ADHD. Als je die diagnose eenmaal hebt dan kunnen we dus zeggen: uw kind heeft ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder, ofwel Aandachtstekort en Hyperactiviteitsstoornis) en omdat uw kind dat heeft kan hij zich niet concentreren en is hij hyperactief. Eigenlijk zeggen we dan dus helemaal niets, behalve: uw kind heeft ergens last van en daarom noemen we dat zo en omdat we dat zo noemen heeft hij ergens last van. Het gaat eigenlijk nog verder, de vraag of het kind er zelf last van heeft is nog niet eens relevant. Meer correct zou zijn: De omgeving van uw kind heeft last van zijn gedrag, en omdat de omgeving daar last van heeft, heeft uw kind een stoornis, en omdat uw kind een stoornis heeft gedraag hij zich op een manier waar de omgeving last van heeft.

identiteit paul verhaeghe boek psychotherapie kritisch anti-psychiatrie neoliberale maatschappijVerhaeghe en De Wachter leggen beiden nadruk op de sociale aspecten van stoornissen. De Wachter deed dit heel provocerend door de kenmerken van borderline eens naast onze maatschappij te leggen, en kwam tot het oordeel dat onze maatschappij Borderline heeft. Verhaeghe zegt eigenlijk hetzelfde: zijn het wel persé de afwijkende individuen die ziek zijn, of zijn het veel meer ziekmakende factoren in onze samenleving die ervoor zorgen dat sommigen (de meer gevoeligen?) niet meer kunnen functioneren volgens de normen van die samenleving?
Wilkinson en Pickett deden in Engeland baanbrekend onderzoek hiernaar, en kwamen met verbijsterende conclusies: er is een verband tussen neoliberaal beleid (en de daardoor toenemende inkomensongelijkheid) en een toename van lichamelijke klachten én psychische stoornissen. Er zijn meer onderzoeken gedaan die een verband aantonen.

Dit in acht nemende zou ik wel eens benieuwd zijn naar een heel ander soort categorisering, een soort DSM, maar dan niet voor individuen maar voor samenlevingen, culturen, landen, steden, bedrijven etc. Een Diagnostical and Statistical Manual of Dysfunctional Societies. Laten we onze omgeving eens gaan categoriseren: in welke culturen komt de meeste stress voor, welke steden zijn het meest beangstigend, welke bedrijven het meest ziekmakend? En laten we dan ook meteen maar een diagnostisch handboek voor Healthy Societies maken: in welke omgeving worden mensen het gelukkigst, waar komen de minste ziektes voor, welke groepen zijn het meest tolerant naar mensen die anders zijn? Ik ben heel benieuwd wat daaruit gaat komen, maar ik vermoed dat het de wereld wel eens flink op zijn kop zou kunnen zetten…

Omgaan met angst voor terreur – deel 6

terreur terrorisme angst anti-terreureenheid arrestatie reactie intimidatie

Nog even over leiderschap. We leven in een tijd van toenemende maatschappelijke spanningen en afnemende veiligheid. Het is niet verwonderlijk dat mensen zich zorgen maken over de toekomt en af en toe gewoon bang zijn. Juist in zulke tijden is leiderschap belangrijk. Leiders kunnen angst aanwakkeren of beteugelen.
Om even terug te komen op de afgelaste schoolreizen van de school van mijn dochter: het besluit van de directie om de schoolreizen niet door te laten gaan heeft de angst onder leerlingen en ouders onnodig aangewakkerd. Juist door dit besluit (en de manier waarop het gecommuniceerd werd) gaan mensen erover nadenken en wordt hun (sluimerende) angst aangewakkerd. De directeur beargumenteerde zijn besluit vanuit de gedachte van `risicodrager’ zijn: ik ben hier geen risicodrager (dan zou ik gewoon gegaan zijn), het zijn de kinderen van anderen die `risicodrager’ zijn, en daar wil ik niet verantwoordelijk voor zijn. Dat klinkt heel nobel natuurlijk, maar is de directeur ook aansprakelijk? Natuurlijk niet. Net zo min als hij aansprakelijk zou zijn wanneer de bus onderweg zou verongelukken of een van de leerlingen door een meteoriet zou worden getroffen (om maar eens wat dingen te noemen). De kans dat de bus op weg naar Berlijn zou verongelukken is overigens statistisch gezien vele malen groter dan de kans op een aanslag. En heeft u ooit gehoord dat een schoolreis werd afgelast omdat de schooldirectie niet verantwoordelijk wilde zijn voor de gevolgen van een eventueel ongeluk? U voelt al waar het scheef gaat.

Het voorbeeld van de schoolreis vormt een mooie illustratie van (gebrek aan) leiderschap en de kwalijke gevolgen daarvan. Maar dit gebeurd natuurlijk voortdurend en op alle niveaus. Enerzijds staan onze leiders (b.v. Rutte, Hollande) met spierballentaal stoer te doen (zij vallen onze samenleving aan, we vechten terug, we zullen hen vernietigen, etc), anderzijds worden er juist allerlei maatregelen genomen die onze vrijheid steeds verder aan banden leggen. Niemand lijkt er ook meer moeite mee te hebben wanneer de overheid met agressief machtsvertoon hele wijken op de kop zet, huizen binnenvalt en lukraak moslims arresteert in het kader van terreurbestrijding. Er was een tijd dat we ons daar nog druk over maakten, tegenwoordig lijkt het er allemaal bij te horen (ze zullen wel weten wie er `fout’ zijn). Ik kan u vertellen: ze weten inderdaad niet wie er `fout’ zijn, ze doen maar wat. Terreur valt niet effectief te bestrijden, daarom is het terreur en daarom vinden er ook nog steeds zo nu en dan aanslagen plaats. Het valt gewoon heel slecht te voorspellen. En als er dan na een aanslag ineens wel heel veel huizen binnengevallen worden en een heleboel mensen gearresteerd dan is dat voornamelijk om te intimideren, reken maar dat er heel wat onschuldigen tussen zitten. Vinden we dat inderdaad normaal?

toekomst visie leiderschapDit soort maatregelen lossen dus helemaal niets op, maar ze vergroten wel de gevoelens van onveiligheid bij burgers. Wat we nodig hebben zijn geen slappe leiders die geen risico meer durven nemen of paniekacties doen. Wat we nodig hebben zijn ook geen opschepperige stoere leiders die spierballentaal verkondigen en machtsvertoon ten toon spreiden.

Wat we nodig hebben zijn leiders die het hoofd koel kunnen houden, die gezag en rust uitstralen, zich niet laten intimideren, maar ook niet laten provoceren. Leiders die zich niet als een windvaantje laten leiden door de wispelturige publieke opinie, maar visie hebben. Die niet paniekerig reageren maar de tijd durven nemen om na te denken. Die durven optreden waar het nodig is, maar wel met zorgvuldigheid en zonder nog meer haat en agressie op te roepen bij groepen waar al veel zorgen over zijn. Leiders die tegelijk ook oog hebben voor de samenleving als geheel, en verbinding tussen groepen bevorderen in plaats van mensen uiteen te drijven. Leiders kortom, die de waarden waar wij voor staan beschermen en die waarden altijd voorop blijven zetten: vrijheid boven veiligheid, gelijkheid boven vergelding, liefde boven angst.

Omgaan met angst voor terreur – deel 5

terreur terrorisme angst liefde overwint bleri lleshi

Liefde als wapen tegen de angst

Bleri Lleshi, Albanees van geboorte, woont en werkt in Brussel, de stad waar nog maar kort geleden aanslagen plaatsvonden. Hij is politiek filosoof, mensenrechtenactivist en jongerenwerker. Lleshi heeft een duidelijke boodschap: liefde is het middel bij uitstek om de angst te overwinnen. En: liefde is een vorm van burgerlijk verzet.

Lees het hele artikel, Lleshi weet het zo mooi te verwoorden (en de daad bij het woord te voegen), ik had het zelf wel willen schrijven… Ik ga niet Lleshi napraten, daarvoor moet je het artikel maar lezen. Het is een behoorlijke long-read, maar laat je niet afschrikken, het is een van de beste artikelen die je in je leven zult kunnen lezen, dus geen zonde van je tijd.

Hieronder volgen mijn eigen reflecties

Een van de speerpunten in het betoog van Lleshi is dat je angst niet moet overschreeuwen. De angst is er, ze is reëel, en heeft een functie, maar we moeten haar wel overwinnen. Moedig zijn betekent niet dat je niet bang bent, moedig zijn betekent dat je bang bent maar toch lief hebt. Hij die bang is en toch lief heeft is dapper. En dat is precies het medicijn dat wij in onze samenleving nodig hebben.

Is het gek dat sommige homo’s, lesbiennes en transgenders bang zijn, dat ze twijfelen of ze wel naar de gaypride moeten gaan, vanwege de bedreigingen? Nee, dat is het niet. Misschien moet ik dit jaar maar eens voor het eerst in mijn leven naar Amsterdam afreizen, om hen te steunen. Misschien is het goed als zoveel mogelijk Nederlanders dit doen, ook als ze misschien toch wat moeite zouden hebben met homo’s, als ze moslim zijn, of ook bang. Laat het een uiting van liefde zijn.

Is het gek dat veel autochtone Nederlanders meer angst hebben gekregen voor moslims, voor vluchtelingen? Eigenlijk niet, toch? Het zijn wel (bijna) altijd moslims tegenwoordig die aanslagen plegen. Maar, misschien zou je dan juist eens naar een Iftar maaltijd moeten gaan, bijvoorbeeld, eten met je buren, ze leren kennen, met ze praten. Onbekend maakt onbemind, immers, en misschien ga je wel anders naar elkaar kijken, ga je op een bepaalde manier van elkaar houden. Laat het een uiting van liefde zijn.

Is het gek dat veel moslims in Nederland banger worden, omdat ze het gevoel hebben dat ze worden aangekeken op die kleine groep die zich tot hun geloof rekent en in naam daarvan afschuwelijk geweld verspreid over de wereld? Dat is best begrijpelijk toch? Wat zou het mooi zijn als velen van hen zich uitspreken, niet zozeer tegen het extremisme (daar zijn zij niet verantwoordelijk voor), maar voor de Nederlandse samenleving. Zeg maar waar je dankbaar voor bent en wat je kunt waarderen aan onze vrije democratische samenleving. Laat zien dat je je ook een Nederlander voelt en verstop je niet achter je afkomst. Laat het een uiting van liefde zijn.

Lesbos

Dit was ook de reden waarom mijn vrouw en ik naar Lesbos zijn gegaan, om te helpen. Natuurlijk was het geen oplossing voor het vluchtelingenprobleem, en het loste ook de oorlog in Syrië niet op. Het kan zelfs zo zijn dat ik met al mijn goede bedoelingen een potentiële terrorist aan land heb geholpen, wie zal het zeggen? Maar het belangrijkste voor ons was om mensen die verschrikkelijke dingen hebben meegemaakt, door iedereen worden uitgespuugd en vrijwel nergens welkom zijn, te ontmoeten van mens tot mens, hen welkom te heten, hen de kans te geven om dankbaarheid te uiten naar ons. Want we zijn gelijk, het enige verschil tussen hen en mij is dat ik een huis heb en mijn land niet in brand staat. Het was een uiting van liefde. Liefde geven en liefde ontvangen.

In de liefde is geen angst

terreur terrorisme angst liefde overwint bleri lleshi

Want het ergste wat kan gebeuren is niet dat we bang worden, angst hoort (zo nu en dan) bij het leven. Het ergste is als we onverschillig worden, als we het hoofd afwenden van elkaar, als we ons opsluiten in ons eigen wereldje, als we een hart van steen krijgen. We hebben elkaar nodig, zonder de ander kunnen we zelf geen mens meer zijn. Kijk maar naar die lui van IS: zij haten de ander zo dat ze al hun menselijkheid verliezen.

Cynisme is geen optie. Haat is geen optie. Dapperheid is onze reactie. En dapper zijn betekent lief hebben. En, zoals Lleshi zo mooi zegt: in de liefde is geen angst.

  • zoeken op RELIREL:

  • Categorieën

  • RELIREL archief

  • Recente reacties

    peTer op Het einde van de partijpo…
    Taco Verhoef op Het einde van de partijpo…
    peTer op Omgaan met de angst voor terre…
    J.peetoom op Omgaan met de angst voor terre…
    Omgaan met angst voo… op omgaan met angst voor terreur…
    omgaan met angst voo… op De terroristen hebben al …